Το αγόρι που έμαθε να φοβάται: Η ιστορία πίσω από ένα από τα πιο ανήθικα πειράματα της ψυχολογίας

2026-02-13 - 08:18

Το πείραμα του «Μικρού Άλμπερτ» αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές στην ιστορία της ψυχολογίας. Αν και τα συμπεράσματά του δημοσιεύθηκαν το 1920, οι μεθοδολογικές και ηθικές του προεκτάσεις εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης μέχρι σήμερα. Η μελέτη βασίστηκε στις αρχές της κλασικής εξάρτησης που είχε διατυπώσει ο Ivan Pavlov. Όπως ο Pavlov απέδειξε ότι τα σκυλιά μπορούν να αναπτύξουν μια βιολογική αντίδραση (σιελόρροια) σε ένα ουδέτερο ερέθισμα, όπως ο ήχος ενός κουδουνιού, έτσι και ο John B. Watson με τη Rosalie Rayner θέλησαν να εξετάσουν αν η ίδια θεωρία μπορεί να εφαρμοστεί στα ανθρώπινα συναισθήματα. Για τον σκοπό αυτό, επέλεξαν ένα βρέφος εννέα μηνών, επιχειρώντας να διερευνήσουν αν ένας φόβος μπορεί να διαμορφωθεί τεχνητά μέσω της συστηματικής σύνδεσης δύο άσχετων μεταξύ τους ερεθισμάτων. Οι ερευνητές, αφού εξασφάλισαν την άδεια της μητέρας του Άλμπερτ, σχεδίασαν μια διαδικασία παρατήρησης και δοκιμών με έναν συγκεκριμένο σκοπό: να διαπιστώσουν αν μπορούσαν να «εκπαιδεύσουν» το παιδί να φοβάται ένα αντικείμενο που μέχρι τότε