Σούπερ βακτήρια μεταδίδονται από τα τρόφιμα

2026-03-29 - 21:23

Δεν είναι όλα τα βακτήρια ίδια. Κάποια από αυτά που βρίσκονται στα τρόφιμα, όπως η σαλμονέλα και το καμπυλοβακτηρίδιο, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις στον άνθρωπο. Οταν όμως αυτά τα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιβιοτικά, ακόμα και μια κοινή τροφιμογενής λοίμωξη μπορεί να μετατραπεί σε δύσκολα αντιμετωπίσιμη, προειδοποιεί πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC). «Η αντοχή στα αντιμικροβιακά σε κοινά τροφιμογενή βακτήρια όπως είναι η σαλμονέλα και το καμπυλοβακτηρίδιο, υπογραμμίζει τους στενούς δεσμούς μεταξύ των συστημάτων που αφορούν τον άνθρωπο, τα ζώα και τα τρόφιμα. Η προστασία της αποτελεσματικότητας των αντιμικροβιακών απαιτεί συντονισμένη δράση μέσω μιας ισχυρής προσέγγισης Ενιαίας Υγείας, διότι η κατάσταση αυτή μας επηρεάζει όλους», υπογραμμίζει ο Piotr Kramarz, επικεφαλής επιστήμονας του ECDC. Ηδη η σιπροφλοξασίνη, ένα αντιμικροβιακό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία σοβαρών λοιμώξεων στον άνθρωπο και θεωρείται «πρώτης γραμμής», φαίνεται να παροπλίζεται. Μάλιστα, η αντοχή που έχει αναπτύξει το καμπυλοβακτηρίδιο (Campylobacter) είναι πλέον τόσο διαδεδομένη στην Ευρώπη, ώστε η συγκεκριμένη αγωγή δεν συνιστάται πλέον για τη θεραπεία λοιμώξεων στον άνθρωπο. Δεν πρόκειται εντούτοις για τη μοναδική περίπτωση. Τα κοινά αυτά τροφιμογενή βακτήρια έχουν αναπτύξει αντίσταση και σε άλλα συχνά χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά, όπωςη αμπικιλλίνη, οι τετρακυκλίνες και οι σουλφοναμίδες. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί όμως και η ανίχνευση στελεχών E. Coli που παράγουν καρβαπενεμάση σε ζώα παραγωγής τροφίμων και σε προϊόντα κρέατος. Οι καρβαπενέμες είναι αντιβιοτικά «τελευταίας γραμμής» (είναι δηλαδή πολύ ισχυρά και χορηγούνται ως έσχατη λύση) για τον άνθρωπο και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στην κτηνοτροφία. Τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Eνδεικτικά αναφέρεται σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ότι η αντοχή του καμπυλοβακτηριδίου στην σιπροφλοξασίνη στη χώρα μας χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά υψηλή», ξεπερνώντας ακόμη και το 90%. Το αντίστοιχο ποσοστό στη Νορβηγία δεν ξεπερνά το 33,2% και στην Ιρλανδία το 38,6% ενώ αντίθετα στην Κύπρο, τη Βουλγαρία, τη Λιθουανία και την Πορτογαλία η εικόνα είναι αντίστοιχη με αυτή που ισχύει εντός των συνόρων. Επιπρόσθετα, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό αντοχής στην ερυθρομυκίνη για το στέλεχος C. coli στο σύνολο της Γηραιάς Ηπείρου. Κι όλα αυτά ενώ το 2024 καταγράφτηκαν εντός των συνόρων 441 επιβεβαιωμένα περιστατικά σαλμονέλας και 226 περιστατικά καμπυλοβακτηρίωσης. Τα θετικά βήματα. Παρά την αντοχή που έχουν αναπτύξει αυτά τα βακτήρια σε κοινά αντιβιοτικά, το ECDC αναφέρει ότι σε αρκετές χώρες καταγράφεται μείωση της ανθεκτικότητας γεγονός που αποδεικνύει ότι οι στοχευμένες προσπάθειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Πιο συγκεκριμένα και σε ό,τι αφορά τη σαλμονέλα, η αντοχή των βακτηρίων στην αμπικιλλίνη και τις τετρακυκλίνες μειώθηκε σημαντικά τα τελευταία δέκα χρόνια σε 19 και 14 χώρες, αντίστοιχα. Αντίστοιχα, η αντοχή του καμπυλοβακτηριδίου στην ερυθρομυκίνη – πρόκειται επίσης για θεραπεία πρώτης γραμμής –, έχει μειωθεί σε αρκετές χώρες κατά την τελευταία δεκαετία. Σε κάθε περίπτωση οι ειδικοί του ECDC σημειώνουν ότι το ζήτημα των σούπερ βακτηρίων μας επηρεάζει όλους. «Οταν τα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιμικροβιακά, οι λοιμώξεις γίνονται πιο δύσκολες στη θεραπεία και οι επιλογές αντιμετώπισης περιορίζονται» εξηγούν. Και προσθέτουν ότι η προσέγγιση «Ενιαίας Υγείας» – πουσυνδέει την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των ζώων και την ασφάλεια των τροφίμων – αποτελεί βασικό πυλώνα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ποια μας αρρωσταίνουν. Η σαλμονέλα είναι ένα είδος βακτηρίου που μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο μια ασθένεια που ονομάζεται σαλμονέλωση. Αποτελεί συχνή αιτία επιδημικών εξάρσεων τροφιμογενών νοσημάτων και πάνω από 80.000 κρούσματα σαλμονέλωσης αναφέρονται κάθε χρόνο στην Ευρώπη, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Στα τρόφιμα, ησαλμονέλα εντοπίζεται κυρίως στα αβγά και στο ωμό κρέας κοτόπουλου και γαλοπούλας, καθώς και στο ωμό χοιρινό κρέας. Μπορεί να μεταδοθεί στον άνθρωπο μέσω μολυσμένων τροφίμων. Αναφορικά, δε, με το καμπυλοβακτηρίδιο το γένος αποτελείται από περισσότερα από 20 είδη μεταξύ των οποίων το Campylobacter jejuni και το Campylobacter coli, που αποτελούν δύο συχνά αίτια γαστρεντερίτιδας. Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει ότι κύριος τρόπος μετάδοσης της λοίμωξης από καμπυλοβακτηρίδιο είναι η κατανάλωση μολυσμένου ωμού ή ατελώς μαγειρεμένου κρέατος (συνήθως πουλερικών, χοιρινού και βόειου κρέατος) ή άλλου μολυσμένου τροφίμου (μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, φρούτων, λαχανικών και οστρακοειδών), καθώς επίσης και η κατανάλωση μολυσμένου νερού.