Πόλεμος νεύρων ΗΠΑ–Ιράν: Σενάρια εισβολής, απειλές και διπλωματικό πόκερ υψηλού ρίσκου

2026-03-27 - 13:22

Ένας πόλεμος που διεξάγεται πλέον όχι μόνο με πυραύλους και drones αλλά και με λέξεις, απειλές και διαρροές, παίρνει διαστάσεις ψυχολογικής αναμέτρησης υψηλής έντασης. Από τη μία, η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι προετοιμάζει ένα «τελικό πλήγμα», με το Πεντάγωνο να επεξεργάζεται σενάρια στρατιωτικής συντριβής του Ιράν αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. Από την άλλη, η Τεχεράνη απορρίπτει τις αμερικανικές προτάσεις ως «μονόπλευρες και άδικες», ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται με ρωσική υποστήριξη σε drones, τρόφιμα και φάρμακα –σύμφωνα με δημοσίευμα των FT που διαψεύδει το Κρεμλίνο- στέλνοντας το δικό της μήνυμα αντοχής. Χθες ο πρόεδρος Τραμπ παρέτεινε μέχρι τις 6 Απριλίου την αναστολή επιθέσεων σε ενεργειακούς σταθμούς, κατόπιν αιτήματος της ιρανικής κυβέρνησης όπως είπε, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες πηγαίνουν «πολύ καλά». Στο παρασκήνιο, οι διαρροές περί σχεδίων εισβολής σε στρατηγικά νησιά όπως το Χαργκ, οι δημόσιες δηλώσεις περί «ικεσίας» για συμφωνία και οι κινήσεις στρατιωτικής ενίσχυσης συνθέτουν ένα σκηνικό πίεσης και μπλόφας, όπου κάθε πλευρά επιχειρεί να κάμψει τη βούληση της άλλης πριν από την επόμενη, ίσως καθοριστική, κίνηση. Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, στο τραπέζι του αμερικανικού Πενταγώνου βρίσκονται τέσσερα βασικά σενάρια για ένα πιθανό «τελικό πλήγμα», τα οποία αποτυπώνουν μια στρατηγική ελέγχου των κρίσιμων ενεργειακών αρτηριών του Ιράν. Πρώτο, η εισβολή ή ο αποκλεισμός της νήσου Χαργκ, του βασικού κόμβου εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου, που θα έπληττε άμεσα την οικονομική καρδιά της χώρας. Δεύτερο, η κατάληψη του νησιού Λάρακ, στρατηγικού σημείου για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, όπου βρίσκονται οχυρώσεις, ραντάρ και ταχύπλοα επιθετικά μέσα. Τρίτο, η επιχείρηση για την κατάληψη του Αμπού Μούσα και μικρότερων νησίδων κοντά στη δυτική είσοδο των Στενών, περιοχών υψηλής γεωπολιτικής τριβής με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Και τέταρτο, η παρεμπόδιση ή ακόμη και κατάληψη πλοίων που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο, σε μια προσπάθεια οικονομικής ασφυξίας. Ολα τα σενάρια, ωστόσο, ενέχουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης και παρατεταμένης σύγκρουσης, αντί για ένα γρήγορο και «καθαρό» τέλος. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τη «Wall Street Journal», ο παράγοντας Κίνα λειτουργεί ως σιωπηλός αλλά καθοριστικός άξονας των εξελίξεων. Η Ουάσιγκτον φέρεται να επιθυμεί την ολοκλήρωση της σύγκρουσης πριν από μια προγραμματισμένη σύνοδο με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, γεγονός που εξηγεί εν μέρει την πίεση για γρήγορη κατάληξη. Παράλληλα, η απουσία της Κίνας από το πεδίο της σύγκρουσης δεν σημαίνει ουδετερότητα, καθώς η αμερικανική στρατηγική περιλαμβάνει και την πίεση προς το Πεκίνο να ενισχύσει την εσωτερική του ζήτηση και να περιορίσει τις εξαγωγές που επηρεάζουν τις παγκόσμιες ισορροπίες. Αναλυτές ωστόσο υπογραμμίζουν ότι ο αμερικανός πρόεδρος δεν έχει εύκολες επιλογές προκειμένου να οδηγηθεί προς τον τερματισμό του πολέμου και οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο. Το Axios αναφέρει ότι ορισμένοι αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν πως μια συντριπτική επίδειξη δύναμης για τον τερματισμό των συγκρούσεων θα δημιουργούσε μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ στις ειρηνευτικές συνομιλίες ή απλώς θα έδινε στον Τραμπ κάτι στο οποίο να στηριχθεί για να κηρύξει νίκη. Ταυτόχρονα όμως το Ιράν έχει επίσης λόγο στο πώς θα τελειώσει ο πόλεμος, και πολλά από τα σενάρια που συζητιούνται ενδέχεται να παρατείνουν και να εντείνουν τις μάχες αντί να τις οδηγήσουν σε ένα δραματικό τέλος. Ωστόσο, χωρίς συμφωνία ή σαφή στρατιωτική νίκη, ο Τραμπ είναι πιθανό να βρεθεί αντιμέτωπος με τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που θα συνεχίσει να αναστατώνει την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Το Ισραήλ, που θεωρεί τις απειλές από το Ιράν υπαρξιακές, θα μπορούσε να συνεχίσει τις επιχειρήσεις του χωρίς τις ΗΠΑ. Οι χώρες του Κόλπου, που έχουν υποστεί εβδομάδες επιθέσεων, εξετάζουν το ενδεχόμενο δικών τους αντιποίνων. Χθες ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατζ ανακοίνωσε ότι ο στρατός εξόντωσε τον αρχηγό του πολεμικού ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, ναύαρχο Αλιρεζά Τανσγκιρί, και την είδηση επιβεβαίωσαν οι ΗΠΑ. Εν τω μεταξύ, μια εκστρατευτική μονάδα πεζοναυτών θα φτάσει αυτή την εβδομάδα και μία ακόμη βρίσκεται ήδη σε ανάπτυξη. Η διοίκηση της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας έχει λάβει εντολή να αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή μαζί με μια ταξιαρχία πεζικού που αποτελείται από αρκετές χιλιάδες στρατιώτες. Οπως αναφέρει δημοσίευμα της «WSJ», μια ιδέα που έχει θέσει ο Τραμπ στους συμβούλους του είναι η εξασφάλιση πρόσβασης των ΗΠΑ σε ιρανικό πετρέλαιο ως μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, αν και για την ώρα δεν υπάρχει σχετικός σχεδιασμός. «Είναι μια επιλογή», απάντησε χθες σε δημοσιογράφους. «Αυτός ο πόλεμος έχει κερδηθεί», επιμένει ο αμερικανός πρόεδρος, ενώ επίσης έχει προσπαθήσει να μεταφέρει το βάρος στους συμμάχους, καλώντας τους να αναλάβουν την ευθύνη για την αποκατάσταση της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου διαδρόμου πετρελαίου. Στο εσωτερικό, παράλληλα, το πολιτικό τοπίο διαγράφεται δύσκολο. Οι Ρεπουμπλικανοί ανησυχούν ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να επιδεινώσει τα πολιτικά τους προβλήματα, καθώς το υψηλό κόστος και τα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Τραμπ επιβαρύνουν τους υποψηφίους σε κρίσιμες πολιτειακές αναμετρήσεις. Πίεση, αμφισημία και ανοιχτές απειλές Στη χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στον Λευκό Οίκο – την πρώτη από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν – ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να στείλει ένα διπλό μήνυμα προς την Τεχεράνη, συνδυάζοντας πίεση, αμφισημία και ανοιχτές απειλές. Ο αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ιράν «ικετεύει» για μια συμφωνία, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τα δημοσιεύματα ότι ο ίδιος επιδιώκει διαπραγματεύσεις. «Απλώς για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους... αυτοί ικετεύουν να κάνουν συμφωνία. Οχι εγώ» ανέφερε χαρακτηριστικά. Αναγνώρισε ότι οι Ιρανοί είναι «εξαιρετικοί διαπραγματευτές», αν και τους χαρακτήρισε «κακούς μαχητές», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και να μην επιθυμεί τελικά μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. «Δεν ξέρω αν είμαστε διατεθειμένοι να το κάνουμε» είπε. Επανέλαβε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με το Ιράν, παρά τις διαψεύσεις της Τεχεράνης, και προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με τη συνέχιση – και πιθανή κλιμάκωση – της αμερικανικής στρατιωτικής επίθεσης, διαβεβαιώνοντας ότι η επιχείρηση εξελίσσεται «εξαιρετικά» και ταχύτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα. Για πρώτη φορά ανέφερε ότι η Τεχεράνη επέτρεψε τη διέλευση δέκα δεξαμενόπλοιων από το Ορμούζ, με πακιστανική σημαία, ως κίνηση καλής θέλησης για τις διαπραγματεύσεις. Δεν έκρυψε την ενόχλησή του για τη στάση των συμμάχων, κατηγορώντας το ΝΑΤΟ ότι δεν κάνει «απολύτως τίποτα» και ειρωνευόμενος τη Βρετανία, λέγοντας ότι τα αεροπλανοφόρα της είναι «παιχνίδια» σε σύγκριση με τα αμερικανικά.