Να είσαι πρώτος, να είσαι πιο έξυπνος ή να βλέπεις κάποιον άλλον να ελέγχει τα χρήματα

2026-02-24 - 11:05

Ήμουν στο Παρίσι, στο Sciences Po, σε μια αίθουσα που καταλάβαινε κάτι που ο υπόλοιπος κόσμος μόλις αρχίζει να ονομάζει: το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης δεν θα κριθεί σε επιτροπές κανονισμών. Θα κριθεί, στην αρχιτεκτονική του χρήματος. Ο ομιλητής που έκλεισε τη συνάντηση το έκανε αυτό αδιαμφισβήτητα σαφές. Της Paloma Castro Martínez — Διευθύνουσα Εταίρος, DARWIN ASSOCIATES · Παρίσι Η Ευρώπη ήταν πρώτη. Στα ψηφιακά δικαιώματα — η ισπανική Carta de Derechos Digitales το 2021, πριν από οποιονδήποτε άλλον. Στη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Στην προστασία δεδομένων. Στην ίδια την ιδέα ότι η καινοτομία και οι ατομικές ελευθερίες είναι το ίδιο εγχείρημα. Το να είσαι πρώτος θα έπρεπε να αποτελεί πλεονέκτημα. Και εξακολουθεί — εκτός αν αποτύχουμε να το συνδέσουμε με αυτό που κάνει τα δικαιώματα πραγματικά: τα χρήματα. Η συνάντηση στο Sciences Po έφερε μαζί μια αίθουσα που γνώριζε ήδη τα διακυβεύματα. Τα stablecoins σε δολάρια διακινούν πλέον 15 τρισεκατομμύρια δολάρια σε συναλλαγές μέσα σε επτά μήνες. Κρατούν πάνω από 120 δισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα ως εγγύηση. Ο GENIUS Act κατοχυρώνει νομικά αυτή τη δομή. Εν τω μεταξύ, τα stablecoins σε ευρώ αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 350 εκατομμύρια ευρώ. Αυτή η ασυμμετρία δεν είναι τυχαία. Είναι αρχιτεκτονική. Και μετά είναι οι δικαστές του ΔΠΔ. Μπήκαν στη λίστα κυρώσεων του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών. Τα πιστωτικά τους κόπηκαν από τη μια μέρα στην άλλη. Λογαριασμοί πάγωσαν. Δεν έχασαν την ελευθερία τους. Έχασαν την πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Γιατί αυτό το σύστημα λειτουργεί πάνω σε υποδομή που απαντά στην Ουάσινγκτον — όχι στη Χάγη. Κοιτάξτε ποιος διεκδικεί εξουσία πάνω στην ψηφιακή εποχή αυτή τη στιγμή. Η Ουάσινγκτον, με την «υποδομή» του δολαρίου και τις λίστες κυρώσεών της. Οι Βρυξέλλες, με το ρυθμιστικό τους οπλοστάσιο — και το εξαιρετικό γεγονός ότι πριν τα Χριστούγεννα, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών επέβαλε απαγόρευση θεώρησης στον Thierry Breton, τον αρχιτέκτονα του ψηφιακού νομικού πλαισίου της Ευρώπης. Και η Ρώμη, όπου ο Πάπας Λέων ΙΔ ́ ετοιμάζει εγκύκλιο για την τεχνητή νοημοσύνη, βασισμένη στο Antiqua et Nova που προειδοποιεί ότι η συγκέντρωση ισχύος ΤΝ στα χέρια λίγων εταιριών αποτελεί «σημαντικό ηθικό ζήτημα». Thierry Breton — Καταληκτικές παρατηρήσεις · Sciences Po Paris · 23 Φεβρουαρίου 2026 Και τότε ο Breton μπήκε στην αίθουσα. Αυτοπροσώπως. Ως ο τελευταίος ομιλητής. Ο άνδρας που η Ουάσινγκτον απαγόρευσε να εισέλθει στις ΗΠΑ στάθηκε στο βήμα του Sciences Po και είπε, απλά: απλώς εφαρμόστε το κράτος δικαίου. Το επιχείρημά του ήταν χειρουργικό. Οι δασμοί, είπε, δεν είναι όπλο — είναι νομικό μέσο. Οι ΗΠΑ επικαλούνται το άρθρο 232, το άρθρο 122, νομικούς μηχανισμούς εμπορικού δικαίου που υπάρχουν ακριβώς για να διοχετεύουν τις οικονομικές διαφορές μέσα από νομικά πλαίσια αντί για ωμή ισχύ. Η Ευρώπη πρέπει να κάνει το ίδιο. Να χρησιμοποιεί τον νόμο. Να τον εφαρμόζει χωρίς δισταγμό. Όχι ως αντίποινα — ως κανονικότητα. Εισερχόμαστε σε μια περίοδο κανονικότητας, υποστήριξε. Η εποχή που κοιτούσαμε αλλού ενώ οι κανόνες αποδομούνταν σιωπηλά, τελείωσε. «Εφαρμόστε το κράτος δικαίου. Οι δασμοί δεν είναι όπλο — είναι νομικό μέσο. Εισερχόμαστε στην κανονικότητα. Η ΕΕ πρέπει να αμυνθεί. Ένας παγκόσμιος κοινός ψηφιακός χώρος είναι ο στόχος». –Thierry Breton · Καταληκτικές Παρατηρήσεις · SCIENCES PO PARIS · 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026 Και ο ορίζοντας που διατύπωσε δεν είναι αμυντικός. Είναι εποικοδομητικός: ένας παγκόσμιος κοινός ψηφιακός χώρος — διεπόμενος από κανόνες, όχι από το μέγεθος του ταμείου πίσω σου ή το εκτελεστικό διάταγμα που φτάνει μια Δευτέρα το πρωί. Αυτή είναι η θετική υπόθεση για αυτό που χτίζει η Ευρώπη. Όχι κυριαρχία ως φρούριο. Κυριαρχία ως προϋπόθεση για μια ψηφιακή τάξη, βασισμένη σε κανόνες, που λειτουργεί για όλους. Αυτό ακριβώς έχουν κοινό η συζήτηση για τα stablecoins, το ψηφιακό ευρώ, το ζήτημα των ασφαλών περιουσιακών στοιχείων, οι κυρώσεις κατά του ΔΠΔ, η απαγόρευση θεώρησης Breton και η εγκύκλιος του Βατικανού. Είναι η ίδια ιστορία αφηγημένη από διαφορετικά βήματα. Και το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη — που έγραψε πρώτη τους κανόνες — θα χτίσει επίσης την χρηματοοικονομική υποδομή που τους «δίνει δόντια». Το ψηφιακό ευρώ είναι τεχνικά έτοιμο. Η Lagarde το έχει πει. Η νομοθεσία αναμένεται να ψηφιστεί το 2026. Το ερώτημα που η Laurence Boone φέρνει σε κάθε δωμάτιο — ως επικεφαλής της Santander CIB Γαλλίας — είναι ποιος χρηματοδοτεί τα ευρωπαϊκά ασφαλή περιουσιακά στοιχεία που θα δώσουν τη «σπονδυλική στήλη» στο ψηφιακό ευρώ. Χωρίς αυτά, το ψηφιακό εμπόριο της επόμενης γενιάς κινείται σε ράγες δολαρίου. Και οι ράγες δολαρίου, όπως ανακάλυψαν οι δικαστές του ΔΠΔ, μπορούν να κλείσουν. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ · ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΑΚΟΜΑ Ο John Tuld είχε δίκιο. Υπάρχουν τρεις τρόποι. Η Ευρώπη επέλεξε τον πρώτο. Ο Breton τον επέλεξε. Η Ισπανία τον επέλεξε. Το Βατικανό τον επιλέγει. Τώρα το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα είναι αρκετά έξυπνη για τα χρήματα που στηρίζουν τα πάντα. Ο Breton το είπε από το βήμα: εφαρμόστε τον νόμο, χτίστε τον χώρο, υπερασπιστείτε τους κανόνες. Δεν έχουμε τελειώσει ακόμα. Αλλά για πρώτη φορά εδώ και καιρό, η αίθουσα ένιωθε ότι ξέρει τι να κάνει στη συνέχεια.