Το πολιτικό μας σπίτι
2026-03-28 - 14:32
Το ερώτημα αν θα πάμε με την Ευρώπη ή την Αμερική έχει αυτονόητη απάντηση, δεν είναι καν ρητορικό. Εχουμε επιλέξει ως πολιτικό σπίτι την Ευρωπαϊκή Ενωση, παρά τις στρεβλώσεις και το διπλό δημοκρατικό και κοινωνικό της έλλειμμα. Αλλη είναι η πραγματική ερώτηση: με ποια Ευρώπη θέλουμε να πάμε, ποια Ευρώπη χρειάζονται οι λαοί της; Και εδώ η απάντηση, σε ό,τι αφορά τουλάχιστον την εξωτερική πολιτική, έχει προ πολλού δοθεί από την παραδοσιακή γαλλική θέση της «Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας»: Ενιαία εξωτερική πολιτική, διακριτή από αυτή των ΗΠΑ και αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα έναντι του ΝΑΤΟ. Στον σημερινό πολυπολικό κόσμο, ούτε μια ενιαία «Δύση» υφίσταται πλέον ούτε ταυτίζονται τα συμφέροντα Αμερικής και Ευρώπης. Ο Κίσινγκερ γράφει καθαρά στη «Διπλωματία» γιατί μια ενιαία ΕΕ είναι αντίθετη στα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ: « (Ο κίνδυνος της Ενωμένης Ευρώπης) θα πρέπει να αποτραπεί ακόμη και αν αυτή έχει καλές προθέσεις έναντι της Αμερικής, γιατί αν αυτές κάποια στιγμή αλλάξουν, τότε θα έχουμε εξαιρετικά μειωμένη ικανότητα για αποτελεσματική αντίσταση και μια αυξανόμενη αδυναμία διαμόρφωσης των γεγονότων», Η «Ευρωπαϊκή Κυριαρχία» ανταποκρίνεται όμως και στα ελληνικά συμφέροντα, που είναι η εγγύηση των εθνικών συνόρων ως συνόρων της Ενωσης. Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να εξασφαλίσει κάτι τέτοιο, εφόσον η Τουρκία θεωρείται από τη Συμμαχία και τις ΗΠΑ σημαντικότερος εταίρος από εμάς. Τα παραπάνω αποκτούν ιδιαίτερη σημασία με την προεδρία Τραμπ. Ο Ρούμπιο δήλωσε ξεκάθαρα στη Γερουσία κατά την ακρόαση ορισμού του ως ΥΠΕΞ: «Η μεταπολεμική παγκόσμια τάξη δεν είναι απλώς ξεπερασμένη. Είναι πλέον ένα όπλο που χρησιμοποιείται εναντίον μας». Εκτοτε οι ΗΠΑ έχουν βομβαρδίσει απρόκλητα και παράνομα οκτώ κράτη, έχουν εισβάλει στη Βενεζουέλα, επιχειρούν τον στραγγαλισμό της Κούβας και έχουν ξεκινήσει ένα μείζονα πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Στηρίζουν το Ισραήλ τόσο στη γενοκτονία στη Γάζα όσο και στη γενικότερη επιθετική του πολιτική. Και ποια είναι η αντίδραση της ΕΕ; Με εξαίρεση την Ισπανία, που σώζει την τιμή της Ευρώπης, οι ευρωπαίοι ηγέτες ουσιαστικά αποδέχονται τη φεουδοποίησή της. Υποχώρησαν στον εκβιασμό Τραμπ υπογράφοντας μια λεόντεια εμπορική συμφωνία. Προωθούν μια πολιτική διπλών κριτηρίων, που απομονώνει την Ευρώπη στα μάτια του Παγκόσμιου Νότου: άλλα μέτρα για τη Ρωσία, άλλα (κανένα, δηλαδή) για το Ισραήλ. Δεν καταδίκασαν την εισβολή στη Βενεζουέλα, ούτε την επίθεση στο Ιράν. Ο καγκελάριος Μερτς έφτασε να συγχαρεί το Ισραήλ επειδή «κάνει τη βρώμικη δουλειά για εμάς». Μολονότι μιλούν για ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, δεν επιχειρούν την αναδιοργάνωση της ευρωπαϊκής άμυνας στο πλαίσιο της Ενωσης, αλλά ως βραχίονα του ΝΑΤΟ, που αποτελεί καταστατικά και γενετικά θεσμό υπό αμερικανική κυριαρχία. Είχαν τέσσερα χρόνια για να προετοιμαστούν από την προηγούμενη θητεία Τραμπ. Και τι έκαναν; Εμπιστεύτηκαν τα χαρτοφυλάκια εξωτερικής πολιτικής και άμυνας σε πολιτικούς της Βαλτικής, που, για κατανοητούς ιστορικούς λόγους, θεωρούν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς το «μεγάλο αμερικανό αδελφό». Ο Κ. Μητσοτάκης έχει ακόμη πιο βεβαρημένο μητρώο: αντί να ενισχύσει τον παραδοσιακό ρόλο της χώρας ως «γέφυρας» μεταξύ της ΕΕ και των γειτόνων της, επανέφερε το εμφυλιακό σύνθημα της Ελλάδας ως «προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης». Εστειλε για πρώτη φορά ελληνικές μπότες στο εξωτερικό, χωρίς απόφαση του ΟΗΕ, με την πυροβολαρχία των Πάτριοτ στη Σαουδική Αραβία, που εμπλέκει την πατρίδα μας περισσότερο από κάθε άλλη χώρα στον πόλεμο. Η σημερινή ευρωπαϊκή ηγεσία δεν είναι απλώς αδύναμη, είναι επικίνδυνη για την Ευρώπη και τον κόσμο. Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ για μια δημοκρατική διεθνή τάξη, πρ. υπουργός Εξωτερικών