Το σημείο μηδέν της Επανάστασης

2026-03-24 - 10:13

Ακριβώς πριν από 200 χρόνια ο αγώνας για την Ανεξαρτησία έφτασε στην πιο επικίνδυνη και κομβική καμπή του, καθώς η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο επιδείνωσε τις συνθήκες για τους αγωνιζόμενους ύστερα από τους εμφυλίους. Τον Μάρτιο του 1825 η Επανάσταση κινείται στη σκιά των δύο εμφύλιων πολέμων (Ιανουάριος – Ιούνιος, Νοέμβριος – Δεκέμβριος 1824), οι οποίοι έχουν ως αποτέλεσμα τον διχασμό, τη διάσπαση της ηγεσίας και τις οικονομικές καταστροφές. Οι συνθήκες για τους αγωνιζόμενους Ελληνες επιδεινώνονται, ωστόσο, από μια εξωτερική απειλή: τις αποβατικές επιχειρήσεις του Ιμπραήμ πασά στην Πελοπόννησο, ήδη από τον Φεβρουάριο του 1825. Τα πρώτα αιγυπτιακά στρατεύματα αποβιβάζονται στο φρούριο της Μεθώνης, υπό οθωμανική κατοχή ακόμη. Η ελληνική κυβέρνηση μένει ανενεργή, από τη στιγμή που ο πρόεδρος του Εκτελεστικού Γεώργιος Κουντουριώτης, ο οποίος έχει αυτοδιοριστεί και αρχιστράτηγος, αναχωρεί από το Ναύπλιο για το στρατόπεδο της Μεσσηνίας. Από την άλλη, ο Ιωάννης Κωλέττης βυσσοδομεί εναντίον του. Τα γεγονότα περιγράφονται στο κομβικό σύγγραμμα «Η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2012) – απ’ όπου και το παρακάτω απόσπασμα – του σημαντικού ιστορικού Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου. «Το έτος 1825 προμηνυόταν πολύ κρίσιμο. Ποτέ η Ελληνική Επανάσταση δεν είχε διατρέξει τόσο μεγάλο κίνδυνο. Τώρα όμως παρουσίαζε την πιο μεγάλη αδυναμία της και ήταν περισσότερο από κάθε άλλη φορά τρωτή. Η κυβέρνηση, για να καταβάλει τους επαναστάτες, έριξε στην πλάστιγγα το βάρος του δημόσιου χρήματος που είχε άφθονο στα χέρια της από τις πρώτες δόσεις του δανείου... Ο εμφύλιος πόλεμος είχε στερήσει τη χώρα από μια κυβέρνηση που να συγκεντρώνει όλες τις εθνικές δυνάμεις και είχε αχρηστέψει σπουδαιότατα στρατιωτικά κεφάλαια. Η νικήτρια κυβέρνηση μετά τη νίκη της φέρθηκε απόλυτα κομματικά. Δεν έκαμε καμία κίνηση συνδιαλλαγής. Η νίκη τής προσέδωσε αρκετή εξωτερική αίγλη και αυτή πιο πολύ την τύφλωσε. Ο Πρόεδρος του Εκτελεστικού Γεώργιος Κουντουριώτης, προπάντων, ήταν άνθρωπος με μικρή ψυχή και στενούς ορίζοντες. ...Εναντίον του Ιμπραήμ πολύ λίγα έγιναν Η παρέμβαση του σατράπη της Αιγύπτου εν πρώτοις θα προσθέσει στον έως τώρα αντίπαλο των Ελλήνων επαναστατών έναν νέο, και αυτόν αμέσως ενδιαφερόμενο για την καταστολή της Επανάστασης, δεδομένου ότι, σε περίπτωση νίκης, θα λάμβανε την Κρήτη και την Πελοπόννησο. Επιπλέον, η παρέμβαση του νέου αντιπάλου θα ανατρέψει δραματικά τον προϋφιστάμενο συσχετισμό των δυνάμεων εις βάρος των Ελλήνων. Ακριβέστερα, ο αιγυπτιακός παράγων πρόσθεσε νέες δυνάμεις όχι μόνο πολύ σημαντικές για το πλήθος τους, αλλά και ποιοτικά ανώτερες από τις έως τώρα εμπλεκόμενες, τόσο τις τουρκικές όσο και τις ελληνικές».