Πέρα από τα καύσιμα: Οι «κρυφές» παγκόσμιες επιπτώσεις του πολέμου – Οι παράπλευρες ελλείψεις και οι κερδισμένοι

2026-03-27 - 15:33

Όλοι έχουμε στραμμένο το βλέμμα μας στην ενέργεια και τα καύσιμα και όχι αδίκως, καθώς αισθανόμαστε, μέσα από την τιμή των καυσίμων και των τιμολογίων ενέργειας, άμεσα τις επιπτώσεις του πολέμου. Βλέπουμε όμως μόνο την κορυφή του παγόβουνου καθώς οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του πολέμου φαίνεται πως θα είναι ακόμα μεγαλύτερες και θα μας επηρεάσουν ακόμα περισσότερο. Ας δούμε 3 από τους τομείς που επηρεάζονται σιωπηλά, τουλάχιστον προς το παρόν. Τα λιπάσματα και η τροφική αλυσίδα Το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων περνά από τα Στενά του Ορμούζ. Ο πόλεμος ήρθε σε μια περίοδο που οι ανοιξιάτικες σπορές βρίσκονται σε εξέλιξη στο Βόρειο Ημισφαίριο όπως και οι συγκομιδές στον Νότο. Αναλυτές μιλούν για ένα μεγάλο ενδεχόμενο επισιτιστικής κρίσης καθώς οι τιμές των λιπασμάτων εκτοξεύτηκαν μέσα σε μόλις δυο εβδομάδες. Γιατί; Γιατί η Μέση Ανατολή αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα στην παγκόσμια διακίνηση λιπασμάτων. Η Σαουδική Αραβία το Κατάρ και το Μπαχρέιν εξάγουν σημαντικό μερίδιο λιπασμάτων της παγκόσμιας αγοράς, ιδίως προϊόντων με βάση το άζωτο. Μάλιστα σημαντικός εξαγωγέας ουρίας, παγκοσμίως, είναι το ίδιο το Ιράν. Για αυτό τον λόγο και οι τιμές εκτοξεύτηκαν όπως δείχνει και το γράφημα της Argus Media. Πιο συγκεκριμένα Οι έμποροι αναφέρουν ότι η κοκκώδης ουρία -ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα αζωτούχα λιπάσματα- έχει εκτοξευθεί σε περίπου 700 δολάρια ανά μετρικό τόνο, από περίπου 400-490 δολάρια πριν από τον πόλεμο. Τιμή σχεδόν διπλάσια! Ο πόλεμος δηλαδή έχει «παγώσει» το 30% της παγκόσμιας εμπορικής προσφοράς σε λιπάσματα. Οι επιπτώσεις αλυσιδωτές και σύντομα θα φανούν όχι στην τιμή των τροφίμων αλλά στην διαθεσιμότητά τους. Ήλιο και μαγνητικές εξετάσεις Λίγοι φαντάζονταν ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να επηρεάσει την διενέργεια μαγνητικών τομογραφιών σε όλο τον κόσμο. Κι όμως επηρεάζονται και αυτό γιατί η πραγματοποίησή τους βασίζεταιι στο ήλιο. Προϊόν επεξεργασίας φυσικού αερίου που παράγεται σε μεγάλο βαθμό στο Κατάρ. Η χώρα είναι η δεύτερη σε παραγωγή ηλίου παγκοσμίως, μετά τις ΗΠΑ, διαθέτοντας στην παγκόσμια αγορά 63 εκατομμύρια κυβικά πόδια το 2025. Δηλαδή το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής. Οι τιμές αυξήθηκαν από 40% έως 100% την τελευταία εβδομάδα με αποτέλεσμα οι τιμές στα ήδη υπάρχοντα αποθέματα να εκτοξεύονται και να σταματούν ακόμα και ερευνητικά προγράμματα λόγω του τετραπλασιασμού του κόστους. Το ήλιο είναι απαραίτητο λοιπόν για την κατασκευή ημιαγωγών, οπτικών ινών αλλά και για διάφορες διαστημικές εφαρμογές. Η πιο ανησυχητική επίπτωση όμως είναι η έλλειψη ηλίου που αφορά στους μαγνητικούς τομογράφους. Οι μαγνητικοί τομογράφοι απαιτούν υγρό ήλιο για την ψύξη των μαγνητών τους. Η έλλειψη του προϊόντος θέτει λοιπόν σε κίνδυνο τη λειτουργία των διαγνωστικών υπηρεσιών. Το ήλιο όμως είναι απαραίτητο προϊόν και για μια σειρά προϊόντων καθώς χρησιμοποιείται σε: – Εξειδικευμένο εξοπλισμό καρδιοχειρουργικής – Παραγωγή μικροτσίπ, τσιπ υπολογιστών και επίπεδων οθονών. – κατασκευή καλωδίων οπτικών ινών – μείγμα Οξυγόνου και ηλίου (heliox) χρησιμοποιείται για καταδύσεις με σκοπό την πρόληψη αναπνευστικών προβλημάτων. – η NASA και άλλα επιστημονικά εργαστήρια χρησιμοποιούν ήλιο για συστήματα καυσίμων πυραύλων και κρυογονική. Το πρόβλημα είναι πολύ μεγάλο καθώς το ήλιο δεν έχει τεχνητό υποκατάστατο και έτσι η έλλειψή του θα δημιουργήσει ένα κενό στην τεχνολογική πρόοδο. Ήδη το Κατάρ ανακοίνωσε μείωση κατά 14% λόγω των χτυπημάτων που έχουν δεχθεί οι εγκαταστάσεις. Καύσιμα αεροσκαφών & εισιτήρια και μειώσεις πτήσεων Οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξήσει τα εισιτήρια με εκτιμήσεις να θέλουν οι αυξήσεις αυτές γίνονται ακόμα μεγαλύτερες το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών, η τιμή των καυσίμων για τα αεροσκάφη έχει διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου. Η United Airlines ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή ότι θα πρέπει να μειώσει τις πτήσεις λόγω του αυξανόμενου κόστους των καυσίμων. Λιγότερες πτήσεις, δυσεύρετα και πιο ακριβά εισητήρια! «Η πραγματικότητα είναι ότι οι τιμές των καυσίμων έχουν υπερδιπλασιαστεί τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Εάν οι τιμές παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο, αυτό θα σήμαινε επιπλέον 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσια δαπάνη μόνο για καύσιμα αεροσκαφών», δηλώνει σε ανακοίνωσή του ο Scott Kirby, Διευθύνων Σύμβουλος της United. Η αγορά ακινήτων και τα επιτόκια Ακριβώς τη στιγμή που τα στεγαστικά δάνεια στις ΗΠΑ άρχισαν να μειώνονται, δίνοντας στους Αμερικανούς αγοραστές και πωλητές κατοικιών μια ανακούφιση, το μέσο 30ετές σταθερό επιτόκιο στεγαστικών δανείων εκτοξεύτηκε στο υψηλότερο επίπεδό του εδώ και μήνες την περασμένη εβδομάδα, φτάνοντας το 6,22%. Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων συνδέονται στενά με τη συνολική κατάσταση της οικονομίας, επειδή βασίζονται στα επιτόκια, τα οποία καθορίζονται από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ. Την περασμένη εβδομάδα, η Fed επέλεξε να αφήσει τα επιτόκια αμετάβλητα σε ένα εύρος από 3,5% έως 3,75%, επικαλούμενη αβεβαιότητα στην οικονομία, ιδίως λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενδέχεται να παρέμβει εάν ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει λήξει έως τον Ιούνιο, σύμφωνα με το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Πιερ Βουνς. Ζητά ωστόσο να επιδείξουν όλοι υπομονή μέχρι να αποτιμηθεί το εύρος των οικονομικών επιπτώσεων. Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ ανέφερε επίσης ότι η ΕΚΤ θα κινηθεί αποφασιστικά εάν χρειαστεί, παρακολουθώντας τις εξελίξεις του πολέμου. Εκτοξεύεται η αγορά των ηλιακών πάνελ Την ίδια στιγμή σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες παρατηρείται εκτόξευση στην αγορά των ηλιακών πάνελς. Τόσο ευρωπαϊοι όσο και αμερικανοί πολίτες φαίνεται πως στρέφονται στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας υπό τον φόβο νέας κρίσης. Σύμφωνα με το euobserver.com τα στοιχεία προκύπτουν τόσο από τις αναφορές για αυξημένη ζήτηση από τις γερμανικές και βρετανικές αγορές όσο και την αυξανόμενη τιμή των μετοχών των Κινέζων κατασκευαστών. Η ιστορία στην ουσία, φαίνεται να επαναλαμβάνεται καθώς κάτι ανάλογο είχε συμβεί και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η πετρελαϊκή κρίση φαίνεται πως αναζωπυρώνει και το ενδιαφέρον για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τις αντλίες θερμότητας. «Κάθε φορά βλέπουμε πώς οι ξαφνικές διακυμάνσεις στις τιμές των καυσίμων σε συνδυασμό με ένα αξιόπιστο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας επιταχύνουν την ανάπτυξη μικρών ηλιακών συστημάτων», δηλώνει στον ιστότοπο η Lara Hayim, αναλύτρια ηλιακής ενέργειας στο BloombergNEF. Εταιρείες στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ήδη αναφέρει ότι μετά το ξέσπασμα του πολέμου, το ενδιαφέρον αυξήθηκε για οικιακούς ηλιακούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας, φορτιστές, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και αντλίες θερμότητας. Αυξημένη ζήτηση για ηλεκτρικά αυτοκίνητα καταγράφηκε επίσης στις ΗΠΑ. Πιο συγκεκριμένα ο γερμανικός ενεργειακός όμιλος E.ON αναφέρει στο euobserver.com ότι η ζήτηση για οικιακές ηλιακές εγκαταστάσεις είχε διπλασιαστεί. Ο προμηθευτής συστημάτων Enpal με έδρα το Βερολίνο καταγράφει περίπου 30% αύξηση ενδιαφέροντος για πάνελ καθώς και για αντλίες θερμότητας. Για κάποιους βέβαια η αύξηση συνδυάζεται και με την εποχιακή συγκυρία. Όπως και να έχει όμως, όπως σε κάθε παγκόσμιο γεγονός έτσι και αυτή τη φορά υπάρχουν οι χαμένοι αλλά και οι κερδισμένοι.