Ανάχωμα στην κρίση με σχέδιο και αποτελεσματικότητα
2026-03-28 - 21:03
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί ένα νέο, μεγάλο σοκ στην παγκόσμια οικονομία καθώς επιβαρύνει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και επιδεινώνει τις συνθήκες προσφοράς για τις επιχειρήσεις. Ετσι, επιδρά ενισχυτικά στον διεθνή πληθωρισμό και ασκεί συσταλτικές πιέσεις στο παγκόσμιο ΑΕΠ. Ο βαθμός των επιπτώσεων αυτών θα εξαρτηθεί από τρεις παράγοντες. Πρώτον, τη χρονική διάρκεια του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Δεύτερον, το μέγεθος των πληγμάτων που θα υποστούν ζωτικές υποδομές ενέργειας. Και τρίτον, το επίπεδο γεωπολιτικού ρίσκου που αναλαμβάνουν οι αγορές, ακόμα και μετά τη λήξη της σύγκρουσης. Η Ευρώπη, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, επηρεάζεται περισσότερο από την κρίση, αν και σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με αυτή που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και σε σχέση με τις οικονομίες της Ασίας. Πρόσφατες δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (π.χ. του επιτρόπου Ντομπρόβσκις) αλλά και οι μακροοικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα αναδεικνύουν τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη και στον πληθωρισμό, προδιαγράφοντας όμως μικρότερο αντίκτυπο σε σχέση με την κρίση του 2022-2023. Η ελληνική κυβέρνηση έχει τεκμηριωμένες θέσεις σε ό,τι αφορά την ενδεδειγμένη διαχείριση της νέας κρίσης. Πρώτον, με βάση τα διδάγματα της περιόδου 2022-23, προτείνει λήψη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ενεργειακών μέτρων, με στόχο να περιοριστεί το αποτύπωμα της αύξησης των διεθνών τιμών ενέργειας στις ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας και να αυξηθούν η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και ενεργειακή ασφάλεια. Δεύτερον, θεωρεί απαραίτητη την ενεργοποίηση ενός ευρωπαϊκού πλαισίου συντονισμένων δημοσιονομικών μέτρων, με στόχο να περιοριστεί ο αντίκτυπος της αύξησης των τιμών ενέργειας στο γενικό επίπεδο τιμών και να στηριχθούν με τρόπο προσωρινό και στοχευμένο τα νοικοκυριά. Τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της περασμένης εβδομάδας αφήνουν περιθώρια για περισσότερη ευελιξία στη λήψη τέτοιων ευρωπαϊκών, αλλά και εθνικών, μέτρων. Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη θεσπίσει εθνικά μέτρα με στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης στα ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πρώτον, το προσωρινό – για την περίοδο της κρίσης – πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στοχεύει στην αποτροπή αυξήσεων στις τιμές πέρα από τον βαθμό που δικαιολογείται από τις αυξήσεις των διεθνών τιμών ενέργειας. Δεύτερον, μέσα από τη δέσμη μέτρων στήριξης που ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα, βάζει ανάχωμα στη μετακύλιση των αυξήσεων των τιμών ενέργειας στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και το γενικό επίπεδο τιμών, ενώ μετριάζονται οι αυξήσεις στις τιμές καυσίμων για τα νοικοκυριά. Τα μέτρα είναι συμβατά με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας, είναι σχεδιασμένα ώστε να «φτάσουν» τους τελικούς τους δικαιούχους και εφαρμόζονται με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, καθώς ωφελούν με στοχευμένο τρόπο τα μεσαία και χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Τέλος, αφήνουν περιθώρια, εφόσον χρειαστεί, για περαιτέρω στήριξη, σε περίπτωση παράτασης της κρίσης. Με δεδομένη την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τη διάρκεια της κρίσης, πρέπει να υπάρχουν εφεδρείες για την περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης του διεθνούς οικονομικού κλίματος. Ο Μιχάλης Αργυρού είναι προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού