Καύσιμα: Σήμερα κρίνεται στις Βρυξέλλες η τύχη του ΕΦΚ

2026-03-19 - 12:22

Ευρωπαϊκό συντονισμό διεκδικεί η Αθήνα για τον έλεγχο των επιπτώσεων της κρίσης στην οικονομία και στην καθημερινότητα των πολιτών. Και, για να μπορέσει να ανοίξει -έστω σε επίπεδο σχεδιασμού, αρχικά – τη βεντάλια των ενδεχόμενων παρεμβάσεων, ρίχνει στο τραπέζι των Βρυξελλών το μοντέλο μιας ενεργειακής ρήτρας διαφυγής. Για πρώτη φορά η κυβέρνηση συζητά ανοιχτά το σενάριο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, αλλά, σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, μόνο εφόσον ανάψει ευρωπαϊκό πράσινο φως. Αυτή την προοπτική θέλει ο ίδιος να διερευνήσει σήμερα επί βελγικού εδάφους: το αν και ποιοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια περιορισμένη ρήτρα διαφυγής για τον ΕΦΚ, ώστε το δημοσιονομικό κόστος να μην προσμετρηθεί στο έλλειμμα ή στους στόχους για πλεονάσματα. Οι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προετοιμαστεί για πολιτικά δύσκολες και μαραθώνιες διαβουλεύσεις μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, προσερχόμενοι στην κρίσιμη σύνοδο. Δεν είναι δεδομένες μόνο οι προκλήσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή σε συγκυρία γεωπολιτικής ρευστότητας, αλλά είναι και διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών, που κινούνται σε δύο γραμμές, ιδίως ως προς τον χρόνο των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων. Για την Αθήνα, απαιτούνται τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσο-μακροπρόθεσμα αναχώματα. Και επί της ουσίας θέλει να διαμορφωθεί άμεσα και επί της αρχής ένα ενιαίο μενού επιλογών, φοβούμενη τον κίνδυνο να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις, εφόσον χρειαστεί εφαρμογή δραστικών μέτρων. Ο ΕΦΚ είναι «ένα παράδειγμα μέτρου το οποίο χωρίς ευρωπαϊκές ευελιξίες δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί», τόνισε χθες στο Mega ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος βρίσκεται και εκείνος στις Βρυξέλλες σήμερα. Ο φόρος στη βενζίνη αντιστοιχεί περίπου στο 65% της τελικής τιμής, με την κυβέρνηση να εξακολουθεί να υπολογίζει περισσότερο τον κίνδυνο να προκληθεί σοβαρή (δημοσιονομική) τρύπα από μια μείωσή του – άρα απορρίπτει, όπως και στο παρελθόν, οποιαδήποτε παρέμβαση χωρίς προηγούμενη ευρωπαϊκή απόφαση. Πάντως στην επιστολή της προς τους ηγέτες η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ουσιαστικά άνοιξε παράθυρο (και) πιθανής χαλάρωσης των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, με την Ελλάδα να δηλώνει κατ’ αρχάς θετική στο σύνολο των προτάσεών της. «Μην προσπερνάμε το γεγονός ότι η νέα κρίση εκκινεί από άλλη βάση» λένε πρωθυπουργικοί συνεργάτες, εννοώντας ότι υπάρχουν υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ρύπων και υπονοώντας ότι θα πρέπει να διασφαλίζει πως η κάθε επιλογή δεν θα απειλεί με επιβάρυνση της κατάστασης. Ο Μητσοτάκης είχε και χθες διά ζώσης συζητήσεις με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), παρότι η συγκυρία ήταν πιο «πανηγυρική» για τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΕΛΚ. Κι αυτό γιατί επιδιώκει συμμαχία με άλλες πρωτεύουσες – του Νότου πρωτίστως -, οι οποίες ζητούν και εκείνες άμεσες έως και ριζικές ευρωπαϊκές απαντήσεις. Η Ιταλία, για παράδειγμα, μιλάει ακόμα και για παρεμβάσεις στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), κόντρα σε άλλες χώρες (τη Γερμανία, π.χ.) που κρατούν επιφυλακτική στάση. Υπέρ μιας αναπροσαρμογής (όχι κατάργησης) του ETS είναι και ο Μητσοτάκης. Τα τρία «πάσα» Στο μεταξύ στο φόντο της προειδοποίησης Πιερρακάκη ότι ακόμα και αν ο πόλεμος λήξει σήμερα «θα χρειαστούμε δύο μήνες για την κανονικότητα», στο εθνικό σχέδιο μπαίνουν λύσεις που δεν χρειάζονται διαπραγμάτευση για ευρωπαϊκή ευελιξία – τα πιο στοχευμένα μέτρα. Η κυβέρνηση ξορκίζει την επιστροφή της στη λογική των «pass» – επιδοματικών κινήσεων με εισοδηματικά κριτήρια – αλλά στην πραγματικότητα τα βγάζει από το συρτάρι. Το Πάσχα αποτελεί πρώτο ορόσημο και σε αυτόν τον ορίζοντα ενός μήνα πηγές με γνώση των ενδοκυβερνητικών συζητήσεων θέτουν στο επίκεντρο ταυτόχρονα τις μετακινήσεις και τα σουπερμάρκετ. Πρώτο στη λίστα των «προσωρινών, στοχευμένων» αποφάσεων εμφανίζεται το fuel pass – δοκιμασμένο στην αγορά υγρών καυσίμων σε δύο φάσεις το 2022. Δεύτερο, το market pass – σαν την επίσης δοκιμασμένη επιταγή ακρίβειας. Τρίτο, αλλά στο βάθος, το power pass: μια ενεργειακή επιδότηση μένει για την ώρα έξω από τον κυβερνητικό σχεδιασμό, σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες.